Türk Osmanlı Aile Yapısı

YazarProf. Dr. İlber Ortaylı

Türk Osmanlı Aile Yapısı

Bu günkü konumuz ifade buyurulduğu üzere “aile” olacaktır. Aile hiç şüphesiz bir toplumun temel birimidir ve çok eski bir birimdir. Yani, antropolojik bakımdan doğuşunu tespit mümkün değildir.
Bu konuda bazı teoriler vardır; işte aile vardı veya yoktu, bir evrim konusuydu. Bunlar biraz fiktif şeylerdir. Ailenin ve evlilik bağının bir şekilde olmadığı bir toplum tipi yoktur. Her toplumda belirli bir “ensest” yasağı vardır. Değişebilir kendince, meselâ, baba tarafıyla yakın akraba evliliği olur da, ana tarafıyla olmaz gibi şeyler olabilir. İşte, ailenin matriarkal oluşu, ana tarafına, ana soyunun ağırlık kazandığı toplum tipi olur, öbürü olabilir. Bunların arasındaki geçişkenlikler de söz konusu değildir. Yalnız medeniyetlerin inkişaf ettiği temel medenî kuşakta, yani Akdeniz-Ortadoğu bölgesinde ve ilk kentleşen toplum katmanlarda ve bölgelerde patriarkal dediğimiz pederşahi aile tipi öncelik kazanmaktadır. Ana erkillik daha az gelişmiş toplumlara has bir şeydir. Meselâ eski Anadolu’da Hitit bölgesinde daha bir ana erkil kalıntılar görünmektedir miras hukukunda falan. Mezopotamya bölgesinde pederşahilik görülür; çünkü daha gelişmiş bir toplum tipidir. Dolayısıyla bunlar açık şeylerdir.