Osmanlı Dönemi İstanbul Ailesi

YazarFatih Bozkurt

Osmanlı Dönemi İstanbul Ailesi

İmparatorluklara başkentlik yapmış İstanbul’un tarihine göz atıldığında , kurulduğu dönemden itibaren dünyanın en kalabalık şehirleri arasında yer aldığı görülür. Bizans’tan sonra Osmanlı döneminde de bu özelliğini koruyan ve geliştiren şehir, endüstri devriminin İngiltere ve kıta Avrupa’sında ortaya çıkaracağı büyük sanayi şehirlerine kadar (XIX. yüzyıl başı) Akdeniz, Orta Doğu
ve Avrupa’nın nüfus bakımından en önde gelen şehri unvanını taşımıştır. 1453 yılında II. Mehmed tarafından fethedildiğinde nüfusunun 50.000 civarında olduğu tahmin edilen şehrin, Bizans İmparatorluğu’nun son dönemlerinde büyük insan kaybı yaşadığı anlaşılmaktadır. İstanbul’un insan kaynağı bakımından toparlanması uzun sürmemiştir; bunda gerek Osmanlı idarecilerinin yeni payitahta ve iskânına verdikleri önemin gerekse şehrin siyasi otoriteden bağımsız büyüme potansiyelinin payı olduğu açıktır. İstanbul nüfusu için verilen rakamlar
XVI. yüzyılın ortalarından itibaren yüz binlerle ifade edilmeye başlanmıştır. Başkentin demografik yapısı
ise, Osmanlı tarihi boyunca dinî, kültürel, etnik vb. kimliklere göre çok sayıda ve çeşitte toplumsal grubu içermiştir. İstanbul ailesi (yahut İstanbul aileleri), bir taraftan söz konusu demografik yapının oluşumuna
katkı yaparken diğer taraftan bu yapının büyük ölçüde şekillendirdiği toplumsal zemin üzerinde gelişmiştir. Bu yönüyle, Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde herhangi bir şehre ya da bölgeye özgü aile veya aile tipleriyle kıyaslanmayacak derecede zengin bir çeşitliliğe sahip olmuştur.