Anadolu Sahası Türk Masallarında “Dua” Motifi

Yazar Yrd. Doç. Dr. Metin EREN

Anadolu Sahası Türk Masallarında "Dua" Motifi

“Dualar, Türk halk edebiyatının konuşmalık türler kısmında yer alan sözlü kültür ürünlerindendir. Bireysel ve toplumsal boyutları olan dua, çekirdek anlamı ve yaygın kullanımı ile din alanına aittir. Bununla birlikte birçok dua veya dua formundaki ifadeler gelenekselleşerek konuşma dilinin önemli bir parçası hâline gelmiştir. Bu boyutuyla da halkbilim çalışmalarının bir parçasıdır. Kelimenin semantik ve terim anlamlarıyla ilgili şu bilgiler konunun belirgin kılınması açısından gereklidir: “Dua kelimesi, “çağırmak, seslenmek, istemek; yardım talep etmek” manasındaki da’vet ve da’va kelimeleri gibi mastar olup, “küçükten büyüğe, aşağıdan yukarıya vaki olan talep ve niyaz” anlamında isim olarak da kullanılır. Ayrıca Allah’a sunulacak talepleri sözlü veya yazılı olarak dile getiren metinlere de dua denilir. İslam literatüründe ise Allah’ın yüceliği karşısında kulun aczini itiraf etmesini, sevgi ve tazim duyguları içinde lütuf ve yardımını dilemesini ifade eder.” (Cilâcı, 1994: 529) Ragıb El-İsfahani El-Müfredat isimli, kelime ve kavramlarla ilgili klasik kabul edilen eserinde “dua kelimesinin nida ile anlam
yakınlığı olmakla birlikte ıstılahi manadaki duada daima tazim ve tazimle birlikte istekte bulunma anlamının mevcut olduğuna dikkat çeker.” (Parladır, 1994: 530-531). Terimin anlamına ilişkin açıklamaların iki boyutunu vurgulamak gerekir: Talep etme, isteme ve bunun bir hiyerarşi içerisinde gerçekleşmesi gerekliliği”